Το ερευνητικό έργο Xenios – Συνδυασμένη πλατφόρμα εφαρμογών προστασίας και προβολής πολιτιστικών και τουριστικών χώρων (xenios-project.eu) φθάνει στην ολοκλήρωσή του. To Xenios, έχοντας αξιοποιήσει τεχνολογία αιχμής, ανέπτυξε μια καινοτόμα προσέγγιση με στόχο:

• την έγκαιρη ενημέρωση των αρμόδιων φορέων διαχείρισης των χώρων αρχαιολογικού, τουριστικού και φυσιολατρικού ενδιαφέροντος για επερχόμενους φυσικούς κινδύνους
• τη βελτίωση της ασφάλειας των επισκεπτών και την ενίσχυση της προβολής των χώρων αυτών

Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του έργου αναπτύχθηκε η πλατφόρμα Xenios για την πρόβλεψη, παρακολούθηση  και αξιολόγηση της εμφάνισης φυσικών κινδύνων στους παραπάνω χώρους, η οποία μέσω της εφαρμογής κινητού Xenios έχει την δυνατότητα να μεταφέρει μηνύματα προειδοποίησης και οδηγίες απομάκρυνσης των επισκεπτών, όταν κρίνεται απαραίτητο. Η πλατφόρμα και η εφαρμογή Xenios επιδείχθηκαν με επιτυχία στις δύο πιλοτικές περιοχές του έργου, τον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς και τον Αρχαιολογικό χώρο στο Δίον Πιερίας, εντός του 2021.

Η συνολική προσέγγιση του έργου, τα τεχνολογικά εργαλεία που αναπτύχθηκαν, τα αποτελέσματα των πιλοτικών επιδείξεων, καθώς και ο σχεδιασμός μελλοντικής αξιοποίησής τους, θα παρουσιαστούν στην τελική ημερίδα του έργου που θα διεξαχθεί τη Δευτέρα 11 Απριλίου 2022, στη Θεσσαλονίκη.

Η ημερίδα θα έχει υβριδική μορφή επιτρέποντας και διαδικτυακή παρακολούθηση, καθώς, λόγω των υγειονομικών κανονισμών, υπάρχει περιορισμός του αριθμού των ατόμων που μπορούν να παραστούν με φυσική παρουσία.. Η παρακολούθηση θα είναι ελεύθερη για όσους ενδιαφέρονται, μετά από εγγραφή τους στη φόρμα που διατίθεται στον σύνδεσμο forms.gle, όπου δηλώνεται η προτίμηση για φυσική παρουσία ή διαδικτυακή παρακολούθηση. Για τους πρώτους θα τηρηθούν όλα τα προβλεπόμενα υγειονομικά πρωτόκολλα.

Οι δηλώσεις για φυσική παρουσία θα είναι δεκτές μέχρι την Πέμπτη 10/03/2022 και θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας μέχρι να συμπληρωθεί το όριο. Όσοι θα είναι πέραν του ορίου θα ενημερωθούν εγκαίρως και θα μπορούν να παρακολουθήσουν την ημερίδα διαδικτυακά. Η δυνατότητα δήλωσης για διαδικτυακή παρακολούθηση θα διατηρηθεί έως την Παρασκευή 07/04/2022, οπότε θα σταλεί σε όλους τους εγγεγραμμένους και ο σχετικός σύνδεσμος για τη σύνδεση.

Το πρόγραμμα της ημερίδας φαίνεται παρακάτω. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε μαζί μας μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης: dissemination@xenios-project.eu

Ο Συντονιστής του έργου XENIOS

Ιωάννης Γήτας, Καθηγητής   Α.Π.Θ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

Xenios – Μια συνδυασμένη πλατφόρμα εφαρμογών προστασίας και προβολής πολιτιστικών και τουριστικών χώρων

Θέμα: Τεχνολογικά εργαλεία για την προστασία πολιτών από φυσικούς κινδύνους: Πρόβλεψη, ενημέρωση και κριτήρια απομάκρυνσης 

Θεσσαλονίκη, Δευτέρα 11 Απριλίου 2022

Κατεβάστε την πρόσκληση και το πρόγραμμα της ημερίδας εδώ.

H επίδειξη των υπηρεσιών του προγράμματος XENIOS [XENIOS – Συνδυασμένη πλατφόρμα εφαρμογών προστασίας και προβολής πολιτιστικών και τουριστικών χώρων, ΕΣΠΑ 2014-2020 («ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ»)] (xenios-project.eu) πραγματοποιήθηκε κατά το διάστημα 8-10 Οκτωβρίου 2021, στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς. Την πιλοτική παρουσίαση των υπηρεσιών του έργου, ακολούθησε ενημερωτική ημερίδα που έλαβε χώρα στις 11 Οκτωβρίου 2021 στο Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων.

Τις παραπάνω δράσεις φιλοξένησε ο Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς – Δυτικής Κρήτης που είναι ένας από τους εταίρους του προγράμματος και συμμετείχε τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη δοκιμή των υπηρεσιών του προγράμματος Xenios οι οποίες περιλαμβάνουν:

• την πρόβλεψη ακραίων φυσικών φαινομένων και καταστροφών σε περιοχές τουριστικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος,
• την αποτελεσματική διαχείριση περιστατικών κινδύνου και
• τη δωρεάν παροχή εφαρμογής κινητού με πλούσιο πληροφοριακό υλικό (ψηφιακή ξενάγηση, φωτογραφίες, βίντεο, κλπ.) τουριστικού ενδιαφέροντος για το φαράγγι της Σαμαριάς.

Οι βασικές δράσεις που υλοποιήθηκαν κατά την επίδειξη ήταν οι εξής:

• Ενημέρωση επισκεπτών για το έργο και τις τεχνολογικές λύσεις που προσφέρει,
• Παρουσίαση της εφαρμογής κινητού Xeniosπου προσφέρει στους επισκέπτες πλούσιο τουριστικό περιεχόμενο και δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τους διαχειριστές σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης,

• Πτήσεις UAV (drone) για την πραγματοποίηση αεροφωτογραφήσεων τρισδιάστατων σαρώσεων (βάσει της Άδειας φωτογράφισης – κινηματογράφησης, με ΑΔΑ ΨΨ904653Π8-ΩΛ0 από το ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ – ΓΔΔ & ΔΠ – Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ),

• Επίδειξη/εκπαίδευση των διαχειριστών του φαραγγιού της Σαμαριάς σχετικά με τις υπηρεσίες του έργου,
• Υλοποίηση σεναρίων έκτακτης ανάγκης με ειδοποιήσεις κινδύνου στους διαχειριστές των χώρων μέσω χρήσης του κομβίου έκτακτης ανάγκης από την εφαρμογή κινητού, παρακολούθηση διασποράς επισκεπτών μέσω UAV (drone),

• Υλοποίηση ενημερωτικής ημερίδας, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2021, στο Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων και απευθυνόταν σε φορείς της Περιοχής που σχετίζονται με το αντικείμενο του προγράμματος.

Δείτε παρακάτω τα βίντεο με στιγμιότυπα από την επίδειξη και την ημεριδα, αλλά και την προβολή της τελευταίας στα τοπικά νέα της Κρήτης (Νέα Τηλεόραση Κρήτης).

H επίδειξη των υπηρεσιών του προγράμματος XENIOS [XENIOS – Συνδυασμένη πλατφόρμα εφαρμογών προστασίας και προβολής πολιτιστικών και τουριστικών χώρων, ΕΣΠΑ 2014-2020 («ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ»)] (xenios-project.eu) πραγματοποιήθηκε στις 5-9 Ιουλίου 2021, στο αρχαιολογικό πάρκο του Δίου.

Το αρχαιολογικό πάρκο του Δίου επιλέχθηκε από τους εταίρους του προγράμματος (Α.Π.Θ., ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ», ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ, Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς, ΚΕ.ΜΕ.Α., TYPORAMA και Creative People) ως χώρος υποδοχής, μελέτης και δοκιμής των υπηρεσιών του προγράμματος XENIOS οι οποίες αφορούν

α) στην πρόβλεψη ακραίων φυσικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών σε περιοχές ιδιαίτερου τουριστικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος,

β) στην αποτελεσματική διαχείριση περιστατικών κινδύνου και

γ) στη δωρεάν παροχή εφαρμογής κινητού με πληροφοριακό υλικό (ψηφιακή ξενάγηση, φωτογραφίες, βίντεο, κλπ) με πλούσιο τουριστικό περιεχόμενο για το Δίον.

Οι βασικές δράσεις που υλοποιήθηκαν κατά την επίδειξη ήταν οι εξής:

• Διαμοιρασμός φυλλαδίων για την ενημέρωση των επισκεπτών για το έργο,
• Παρουσίαση της εφαρμογής κινητού Xenios για τους επισκέπτες, με πλούσιο τουριστικό περιεχόμενο και δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τους διαχειριστές σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης,

• Πτήσεις UAV (drone) για την πραγματοποίηση αεροφωτογραφήσεων τρισδιάστατων σαρώσεων του αρχαιολογικού πάρκου και του ναού του Αγίου Δημητρίου,

• Τρισδιάστατη σάρωση εκθεμάτων από το μουσείου Δίου,
• Επίδειξη/εκπαίδευση του προσωπικού της ΕΦΑ Πιερίας στη χρήση του προγράμματος Xenios.
• Υλοποίηση σεναρίων έκτακτης ανάγκης με ειδοποιήσεις κινδύνου στους διαχειριστές των χώρων, χρήση του κομβίου έκτακτης ανάγκης, παρακολούθηση διασποράς επισκεπτών μέσω UAV (drone),

Ευχαριστούμε θερμά της Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας για τη θερμή υποδοχή και άριστη συνεργασία.

Δείτε παρακάτω το βίντεο με στιγμιότυπα από την επίδειξη.

Η διαδικτυακή ενημέρωση με τίτλο Παρουσίαση των Υπηρεσιών του συστήματος Xenios πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 19 Απριλίου 2021.

Στην διάρκεια της ημερίδας πραγματοποιήθηκε ενημέρωση προς τους φορείς διαχείρισης των δύο χώρων επίδειξης του έργου, δηλαδή του Αρχαιολογικού Χώρου του Δίου Πιερίας και του Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς, καθώς και των συναφών φορέων που είχαν ενδιαφέρον για το έργο.

Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάστηκαν οι βασικές υπηρεσίες του συστήματος Xenios και τα οφέλη της χρήσης του από τους εν δυνάμει τελικούς χρήστες. Ακολούθησε ενδιαφέρουσα συζήτηση όπου απαντήθηκαν απορίες που προέκυψαν και καταγράφηκαν οι απόψεις και οι προτάσεις των συμμετεχόντων.

Ίσως ο σημαντικότερος φυσικός κίνδυνος που απειλεί τον αρχαιολογικό χώρο στο Δίον Πιερίας είναι αυτός της πλημμύρας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως, από τη δημιουργία της αρχαίας πόλης μέχρι σήμερα, μέσα από την ανατολική πλευρά του αρχαιολογικού χώρου διέρχεται ο ποταμός Βαφύρας, ένας πλωτός στην αρχαιότητα ποταμός που παρείχε διέξοδο προς τη θάλασσα. Στον Βαφύρα συμβάλλει ο χείμαρρος Ουρλιάς ο οποίος κατέρχεται από τον Όλυμπο και περνάει πλευρικά από τη βόρεια πλευρά του αρχαιολογικού χώρου συναντώντας τον Βαφύρα λίγο πριν αυτός εισέλθει στον αρχαιολογικό χώρο. Σε περιόδους ισχυρών και εκτεταμένων βροχοπτώσεων ο Βαφύρας υπερχειλίζει με αποτέλεσμα να πλημμυρίζει η ανατολική πλευρά του αρχαιολογικού χώρου. Τα μεγαλύτερα προβλήματα από τα πλημμυρικά φαινόμενα εντοπίζονται στα δύο ιερά μεταξύ των οποίων διέρχεται ο Βαφύρας, δηλαδή το Ιερό της Ίσιδας και το Ιερό του Ύψιστου Δία, τα οποία σε κάθε μεγάλη πλημμύρα κατακλύζονται με νερό, φερτά υλικά και λάσπη.

Τόσο κατά τη διάρκεια των πλημμυρών όσο και κατά την αποστράγγιση και καθαρισμό τους, οι εξωγενείς δυνάμεις που ασκούνται στα μνημεία οδηγούν στη φθορά και την καταπόνησή τους. Επιπλέον, τίθεται υπό αμφισβήτηση η ασφάλεια των επισκεπτών αλλά και των εργαζομένων και διαταράσσεται η ομαλή λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου. Για το λόγο αυτό κρίθηκε απαραίτητο από τους εταίρους του συστήματος XENIOS η προσθήκη της πρόβλεψης της πλημμύρας σαν πιθανό κίνδυνο.

Για την πρόβλεψη αυτή χρειάστηκε, μεταξύ άλλων, συλλογή πληροφοριών και στοιχείων για ιστορικά επεισόδια πλημμυρών καθώς και συγκέντρωση μετεωρολογικών, υδρολογικών και τοπογραφικών δεδομένων, η χρήση των οποίων οδήγησε στη μοντελοποίηση της συμπεριφοράς της λεκάνης απορροής που καταλήγει στον αρχαιολογικό χώρο ώστε να μπορούν να προβλεφθούν με επιτυχία μελλοντικά πλημμυρικά γεγονότα. Η όλη προσπάθεια αποτέλεσε μεγάλη πρόκληση καθώς τόσο γεωλογικά όσο και υδρολογικά η περιοχή παρουσιάζει μια σύνθετη εικόνα, με το νερό που πηγάζει από τον Όλυμπο να κυλά υπογείως σε ένα μεγάλο κομμάτι του ρέματος Ουρλιά, μέσα από καταβόθρες και να εμφανίζεται ξανά λίγο πριν την ένωσή του με τον ποταμό Βαφύρα, του οποίου, επίσης, η πηγή είναι αβέβαιη.

Εδώ παρουσιάζονται μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία που αφορούν τις ιστορικές πλημμύρες στην περιοχή αλλά και στον αρχαιολογικό χώρο του Δίου. Η τεκμηρίωση έγινε κυρίως μέσα από τις αναφορές και τις φωτογραφίες που παραχωρήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας καθώς επίσης από επιστημονικές εργασίες αλλά και δημοσιεύματα που εντοπίστηκαν στα τοπικά μέσα μαζικής ενημέρωσης. Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκε ένας κατάλογος επιβεβαιωμένων πλημμυρικών γεγονότων για τις δύο τελευταίες δεκαετίες.

Το παλαιότερο ιστορικό συμβάν για το οποίο βρέθηκε φωτογραφικό υλικό είναι αυτό που εκδηλώθηκε στις 10/11/1999. Η επόμενη πλημμύρα που καταγράφηκε ήταν στις 10/12/2002. Μέσα στο επόμενο διάστημα εκδηλώθηκαν άλλα τρία πλημμυρικά γεγονότα τα οποία συνέβησαν στις 19/6/2004, στις 26/10/2009 και στις 24/10/2010, για τα οποία βρέθηκαν μόνο ποιοτικά δεδομένα χωρίς φωτογραφικό υλικό. Στις φωτογραφίες που ακολουθούν φαίνεται, με σύγκριση φωτογραφιών μετά από τις πλημμύρες του 1999 και του 2002 με σύγχρονες φωτογραφίες, το μέγεθος του προβλήματος που δημιουργείται κάθε φορά που εκδηλώνεται πλημμύρα. Αυτό, έχει μεγάλο αντίκτυπο τόσο στην καταπόνηση των αρχαιοτήτων όσο και στην επιβάρυνση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας σε χρόνο, κόπο και κόστος, για τον καθαρισμό, την επισκευή ζημιών  και την ανάταξη χώρου ώστε να γίνει ξανά διαθέσιμος στους επισκέπτες.

Εικόνα 1. Οι επιπτώσεις της πλημμύρας στις 10/11/1999 (Πηγή: Μαρία Ιατρού), και η σύγχρονη εικόνα (3/4/2019).

Εικόνα 2. Ο ναός της Ίσιδας ύστερα από την πλημμύρα στις 10/11/1999 (Πηγή: Μαρία Ιατρού) και η σύγχρονη εικόνα (3/4/2019).

Εικόνα 3. Ο διάδρομος προς το Ιερό της Ίσιδας ύστερα από την πλημμύρα στις 10/12/2002 (Πηγή: Μαρία Ιατρού) και η σύγχρονη εικόνα (3/4/2019).

Εικόνα 4. Ο ναός της Ίσιδας ύστερα από την πλημμύρα στις 10/12/2002 με τον διάδρομο κίνησης των επισκεπτών καλυμμένο από φερτές ύλες (Πηγή: Μαρία Ιατρού) και η σύγχρονη εικόνα (3/4/2019).

Ίσως η δριμύτερη και καταστροφικότερη πλημμύρα που έχει εκδηλωθεί στο Δίον μέχρι σήμερα είναι αυτή της 17^ης Νοεμβρίου του 2017. Ήταν το αποτέλεσμα έκτακτων καιρικών φαινόμενων που έπληξαν την Πιερία εξ αιτίας των οποίων προκλήθηκε έντονη εισροή υδάτων του ποταμού Βαφύρα στον αρχαιολογικό χώρο του Δίου. Στις 16/11 έπεσαν 218,6 mm και στις 17/11 έπεσαν 135,2 mm βροχής (πηγή: Μετεωρολογικός Σταθμός Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Δίον). Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί πως το μέσο ετήσιο ύψος βροχόπτωσης της περιοχής για την περίοδο 2008-2019 είναι τα 643,75 mm.

Η πλημμύρα αυτή προκλήθηκε από το γεγονός πως η στάθμη της κοίτης του ρέματος ανέβηκε λόγω μεταφοράς φερτών υλικών σε ύψος περίπου 3 μέτρων καλύπτοντας μεγάλο τμήμα του βόρειου τείχους, ενώ τμήμα της μεταλλικής περίφραξης του χώρου, σε μήκος περίπου 10 μ., κατέπεσε. Τα περισσότερα προβλήματα εντοπίστηκαν στην περιοχή των ιερών της Ίσιδας και του Υψίστου Διός τα οποία καλύφθηκαν από νερά. Στη συνέχεια, όταν τα νερά υποχώρησαν, τα ιερά παρέμεινα καλυμμένα από λάσπη και δεν ήταν ορατά στο σύνολό τους. Η σύνδεση με μεταλλική γέφυρα που υπήρχε μεταξύ των δύο ιερών διακόπηκε καθώς η γέφυρα παρασύρθηκε από την πλημμυρική ροή.

Εικόνα 5. Το Ιερό του Υψίστου Διός καλυμμένο από λάσπη (17/11/2017) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 6. Το Ιερό της Ίσιδας καλυμμένο από τη λάσπη (17-11-2017) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 7. Το Ιερό της Ίσιδας καλυμμένο από τη λάσπη (17-11-2017) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Τα τελευταία δύο χρόνια καταγράφηκαν δυο ακόμη πλημμύρες εντός του αρχαιολογικού χώρου, μια στις 25/11/2019 και άλλη μία στις 3/12/2020.

Εικόνα 8. Το Ιερό της Ίσιδας πλημμυρισμένο (25/11/2019) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 9. Το Ιερό του Υψίστου Διός πλημμυρισμένο (25/11/2019) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 10. Το Ιερό της Ίσιδας μετά την υποχώρηση των υδάτων της 25^ης Νοεμβρίου 2019 (λήψη στις 26 Νοεμβρίου 2019) (26/11/2019) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 11. Η μεταλλική γέφυρα πρόσβασης προς το Ιερό της Ίσιδας με την απόθεση φερτών υλικών (26/11/2019) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 12. Το ιερό του Ύψιστου Διός μετά την υποχώρηση της στάθμης των υδάτων την επόμενη ημέρα της πλημμύρας (26/11/2019) (Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 13. Το Ιερό της Ίσιδας στα αριστερά και το Ιερό του Ύψιστου Δία στα δεξιά, στις 7/12/2010 (πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Από την παραπάνω τεκμηρίωση γίνεται προφανής η ανάγκη για την λήψη τεχνικών μέτρων ώστε να αποφεύγονται οι καταστροφές ή τουλάχιστον να μειωθούν οι επιπτώσεις τους. Μεταξύ των τελευταίων είναι και η ύπαρξη έγκαιρης προειδοποίησης πλημμύρας ώστε να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα. Στόχος του συστήματος XENIOS είναι ακριβώς αυτή η έγκαιρη προειδοποίηση που θα συμβάλει στην ασφάλεια των επισκεπτών και των εργαζομένων του αρχαιολογικού χώρου και θα βοηθήσει στην πιο ομαλή λειτουργία του.

Από τη στιγμή που ο αρχαιολογικός χώρος του Δίου Πιερίας ορίστηκε ως περιοχή επίδειξης για το έργο XENIOS, έγινε σαφές από τις συζητήσεις με τους υπευθύνους του χώρου ότι σύμφωνα με το μέχρι στιγμής ιστορικό ο κυριότερος φυσικός κίνδυνος που αντιμετωπίζουν εκεί είναι οι πλημμύρες. Το μέγεθος του προβλήματος τεκμηριώθηκε, εκτός από τις προφορικές περιγραφές και φωτογραφίες που έγιναν διαθέσιμες από στελέχη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας (Εικόνες 1 και 2) και από κείμενα και φωτογραφίες που εντοπίστηκαν στα τοπικά μέσα μαζικής ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης. Μάλιστα, αναφορές για τα σημαντικότερα περιστατικά πλημμυρών, εμφανίζονται και σε μέσα εθνικής εμβέλειας. Επιπλέον εντοπίσθηκαν αρκετές διοικητικές πράξεις (οικονομικές ενισχύσεις, χρηματοδότηση αντιπλημμυρικών έργων, κλπ.) σχετιζόμενες με τις πλημμύρες στην περιοχή. Έτσι, οι εταίροι του έργου αποφάσισαν ότι η πρόβλεψη των πλημμυρών είναι απαραίτητο να αποτελέσει έναν κίνδυνο που θα πρέπει να προβλέπει το σύστημα XENIOS, επιπλέον του κινδύνου δασικής πυρκαγιάς που προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός του έργου.

Εικόνα 1. Ο ναός της Ίσιδας μετά την πλημμύρα του Νοεμβρίου 2019 (πηγή: αρχείο Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Εικόνα 2. Ο ποταμός Βαφύρας με πλημμυρική ροή εντός του Ιερού του Υψίστου Διός (πηγή: αρχείο Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας).

Μετά από αυτή την απόφαση, οι εταίροι προχώρησαν στη συγκέντρωση δεδομένων για το τοπογραφικό ανάγλυφο της περιοχής, τα κλιματικά, μετεωρολογικά και υδρολογικά χαρακτηριστικά και, βέβαια, τις παρελθούσες πλημμύρες. Στις εργασίες γραφείου προστέθηκε και μία επίσκεψη στο πεδίο για να αποτυπωθεί και αξιολογηθεί η υπάρχουσα κατάσταση που οδηγεί στην εμφάνιση πλημμυρικών φαινομένων. Έτσι, ερευνήθηκε το από πού πηγάζει ο ποταμός Βαφύρας που διέρχεται μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο και αναγνωρίστηκε η κοίτη και τα χαρακτηριστικά του χειμάρρου Ουρλιά (Εικόνα 3) που συμβάλλει σε αυτόν καθώς και η παρούσα κατάσταση και των δύο. Διαπιστώθηκε ότι ο Βαφύρας πηγάζει από σημεία του προσχωσιγενούς υποβάθρου της περιοχής σε μικρή απόσταση βορείως του αρχαιολογικού χώρου και έχει σχετικά μικρή σταθερή ροή. Αντιθέτως, το νερό που εκβάλει από τον Όλυμπο στην κοίτη του Ουρλιά χάνεται στο προσχωσιγενές υπόβαθρο σε καταβόθρες αμέσως μετά την έξοδο από το βουνό. Έτσι, ο χείμαρρος παραμένει χωρίς νερό σχεδόν όλο τον χρόνο με εξαίρεση τις περιόδους συνεχών και ραγδαίων βροχοπτώσεων (Εικόνα 4). Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι ενδεικτικές της προσπάθειας (Εικόνες 5-8). Οι παρατηρήσεις λαμβάνονται υπόψη στη μοντελοποίηση των πλημμυρικών φαινομένων στην περιοχή, στην οποία και θα βασιστούν οι προβλέψεις που θα προσφέρει το σύστημα XENIOS.

Εικόνα 3. Ο χείμαρρος Ουρλιάς και ο ποταμός Βαφύρας που διέρχεται μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο του Δίου, επισημασμένοι σε εικόνα του Google Earth (πηγή: αρχείο Εφορείας  Αρχαιοτήτων Πιερίας).